Farmacologie voor de tandarts: analgetica, antibiotica, anesthetica en interacties met medicatie van de patiënt. Oefen met dosering, indicaties en contra-indicaties.
Dit onderdeel bevat 101+ oefenvragen met uitgebreide uitleg, onderdeel van de adaptieve oefentoets van BigMentor.
Een greep uit de vragenbank. De volledige set en je persoonlijke leerpad ontgrendel je gratis na het aanmaken van een account.
Voorbeeldvraag 1
KLINISCHE CASUS: Een 8-jarig kind (25 kg) heeft een odontogene infectie met diffuse zwelling. Het kind heeft geen penicilline-allergie. VRAAG: Wat is een passend eerste keuze antibioticum en doseringsprincipe?
✓Amoxicilline, gedoseerd op lichaamsgewicht (mg/kg/dag verdeeld over meerdere giften)
BDoxycycline, vaste volwassen dosis
CCiprofloxacine als eerste keuze
DClindamycine alleen als er geen allergie is
EMetronidazol als monotherapie voor alle odontogene infecties
Uitleg: Bij kinderen zonder penicilline-allergie is amoxicilline eerste keuze bij odontogene infecties, met dosering op lichaamsgewicht (mg/kg/dag in verdeelde giften), naast de oorzakelijke behandeling (drainage/endodontie/extractie). Doxycycline en tetracyclines (B) zijn gecontra-indiceerd bij jonge kinderen vanwege tandverkleuring. Fluorochinolonen (C) worden bij kinderen vermeden. Clindamycine (D) is een tweede keuze bij penicilline-allergie. Metronidazol (E) dekt alleen anaeroben en is geen monotherapie van keuze.
Voorbeeldvraag 2
Voor een 6-jarig kind met een lichaamsgewicht van 20 kg wil de tandarts postoperatieve pijnstilling voorschrijven (ibuprofen). VRAAG: Wat is de juiste pediatrische dosering voor ibuprofen per gift en per dag voor dit kind?
✓100 mg per gift, maximaal 3 tot 4 maal daags (overeenkomend met 5-10 mg/kg per gift en maximaal 20-30 mg/kg per dag)
B400 mg per gift, maximaal 3 maal daags
C200 mg per gift, eenmalig per dag
D50 mg per gift, maximaal 2 maal daags
EIbuprofen is gecontra-indiceerd voor kinderen jonger dan 12 jaar
Uitleg: De pediatrische dosering voor ibuprofen bedraagt 5 tot 10 mg per kg lichaamsgewicht per gift, met een maximum van 20 tot 30 mg/kg per dag verdeeld over 3 tot 4 giften. Voor een kind van 20 kg betekent dit 100 mg (tot max 200 mg) per gift, en maximaal 400 tot 600 mg per dag. Een dosering van 400 mg per gift (B) is de volwassen dosering en leidt tot acute overdosering en toxiciteit bij een kind.
Voorbeeldvraag 3
Een patiënt ontwikkelt een acute anafylactische reactie (shock, dyspneu door laryngeaal oedeem en hypotensie) in de tandartsstoel direct na toediening van een antibioticum. VRAAG: Wat is de eerste-keuze farmacologische behandeling, welke dosering, en welke toedieningsroute is conform de richtlijnen vereist?
APrednisolon 25 mg oraal
✓Adrenaline (epinefrine) 0,5 mg intramusculair (i.m.) in het anterolaterale bovenbeen (dijspier) (overeenkomend met 0,5 ml van een 1 mg/ml [1:1000] oplossing)
CClemastine (antihistaminicum) 2 mg intraveneus
DAdrenaline 1 mg intraveneus direct als bolus injecteren
ESalbutamol inhalator 2 pufs
Uitleg: Bij een anafylactische reactie (met cardiovasculaire of respiratoire symptomen) is adrenaline i.m. de hoeksteen van de behandeling. Intramusculaire toediening in de m. vastus lateralis is veilig, snel en geeft een betrouwbare absorptie. De dosering voor volwassenen is 0,5 mg (kinderen 6-12 jaar: 0,3 mg; jonge kinderen: 0,15 mg). Intraveneuze adrenalinebolus (D) is uitsluitend voor reanimatiesituaties door getrainde artsen vanwege het hoge risico op fatale aritmieën.
Voorbeeldvraag 4
Een 35-jarige patiënt met de ziekte van Graves (hyperthyreoïdie) is nog niet fysiologisch stabiel ingesteld op medicatie (euthyreoot). De patiënt heeft een acute endodontische behandeling nodig. VRAAG: Wat is het risico van het gebruik van lokale anesthesie met adrenaline bij deze hyperthyreote patiënt?
AAdrenaline heeft geen effect bij schildkieraandoeningen
✓Patiënten met actieve hyperthyreoïdie hebben een verhoogde sensitiviteit voor catecholaminen (door opregulatie van bèta-adrenoreceptoren in het cardiovasculaire systeem); toediening van adrenaline kan een hypertensieve crisis, ernstige tachycardie en ritmestoornissen, of zelfs een levensbedreigende thyreotoxische storm uitlokken; adrenaline dient te worden vermeden (mepivacaïne 3% is geïndiceerd)
CAdrenaline veroorzaakt acute methemoglobinemie bij hyperthyreoïdie
DRisico op acute hypocalciëmie door adrenaline
EEr is uitsluitend risico op verhoogde speekselvloed
Uitleg: Schildklierhormonen verhogen het aantal en de gevoeligheid van bèta-adrenoreceptoren in het hart. Bij niet-gecontroleerde hyperthyreoïdie (thyreotoxicose) reageert het cardiovasculaire systeem extreem heftig op sympathicomimmetica. Zelfs een kleine hoeveelheid adrenaline uit een verdovingscarpule kan leiden tot ritmestoornissen of een thyreotoxische crisis (storm), gekenmerkt door hyperthermie, extreme tachycardie, agitatie en shock. Pas als de patiënt euthyreoot is, kan adrenaline weer veilig worden gebruikt.
Hoeveel farmacologie-vragen kan ik oefenen voor de BI-toets?
BigMentor bevat 101+ farmacologie-vragen voor de tandarts, elk met een uitgebreide uitleg. De volledige set ontgrendel je gratis met een account.
Zijn deze farmacologie-vragen representatief voor de BI-toets?
Ja. Alle vragen zijn samengesteld en gecontroleerd op basis van de eindtermen van de BI-toets voor de tandarts, zodat je gericht oefent op het juiste niveau.
Kost het oefenen van farmacologie geld?
Je kunt gratis starten met oefenen — geen creditcard nodig. Voor toegang tot de volledige vragenbank, het slimme herhaalsysteem en je persoonlijke leerpad zijn er betaalbare examenbundels.
Klaar voor de BI-toets farmacologie?
Oefen met de volledige vragenbank, krijg directe uitleg en een slim herhaalsysteem dat zich aanpast aan jouw niveau. Gratis te starten — geen creditcard nodig.