Dit onderwerp behandelt de herkenning en NHG-behandeling van diabetes mellitus type 2 en van schildklier-, bijnier- en bijschildklieraandoeningen, inclusief endocriene spoedsituaties.
Schematische weergave van de hormoonas (hypothalamus-hypofyse-schildklier). Negatieve feedback van vrije T4/T3-hormonen remt de afgifte van TSH en TRH.
Bij DM2 zonder zeer hoog cardiovasculair risico: stap 1 metformine, stap 2 sulfonylureumderivaat (voorkeur gliclazide); bij zeer hoog risico (macrovasculair lijden/hartfalen) na metformine direct een SGLT2-remmer (of GLP1-agonist), ongeacht HbA1c.
Metformine is gecontra-indiceerd bij eGFR < 30 ml/min (risico lactaatacidose) en moet gehalveerd/aangepast worden bij eGFR 30-50 ml/min.
Primaire hypothyreoïdie: TSH hoog, FT4 laag; hyperthyreoïdie: TSH laag, FT4 hoog; behandeling levothyroxine pas bij subklinische hypothyreoïdie met TSH >10, of bij klachten/TSH 6-10 na proefbehandeling, anders afwachten en controle na 3-6 maanden.
Nog 4 kernpunten en 4 veelgemaakte fouten staan in de volledige samenvatting — gratis te lezen in je account, samen met de oefenvragen over dit onderwerp.
Een greep uit de vragenbank. De volledige set en je persoonlijke leerpad ontgrendel je gratis na het aanmaken van een account.
Voorbeeldvraag 1
Een 52-jarige man met overgewicht heeft sinds maanden moeheid, veel plassen (polyurie) en veel dorst (polydipsie). Een nuchtere bloedglucose is bij herhaling 9,8 mmol/l. Wat is de meest waarschijnlijke diagnose?
AA. Diabetes mellitus type 1
✓B. Diabetes mellitus type 2
CC. Diabetes insipidus
DD. Hyperthyreoïdie
Uitleg: Geleidelijk ontstane klachten van polyurie, polydipsie en moeheid bij een patiënt van middelbare leeftijd met overgewicht en herhaald verhoogde nuchtere glucose (≥7,0 mmol/l) passen bij diabetes mellitus type 2 (insulineresistentie). Type 1 (A) ontstaat meestal acuter en op jongere leeftijd, vaak met gewichtsverlies en ketose. Diabetes insipidus (C) geeft polyurie zonder hyperglykemie. Hyperthyreoïdie (D) geeft gewichtsverlies, hartkloppingen en tremor, niet primair hyperglykemie.
Voorbeeldvraag 2
Een 38-jarige vrouw klaagt over moeheid, gewichtstoename, kouwelijkheid, obstipatie en een droge huid. Welk laboratoriumpatroon past het best bij de meest waarschijnlijke diagnose?
Uitleg: Moeheid, gewichtstoename, kouwelijkheid, obstipatie en een droge huid zijn klassieke symptomen van hypothyreoïdie. Bij primaire hypothyreoïdie is het vrij T4 verlaagd en stijgt het TSH compensatoir (verhoogd TSH, verlaagd vrij T4). Een verlaagd TSH met verhoogd T4 (B) hoort bij hyperthyreoïdie met tegenovergestelde klachten. Cushing (D) geeft een ander beeld (centrale obesitas, striae, hypertensie).
Voorbeeldvraag 3
Een patiënt met diabetes mellitus type 1 die insuline gebruikt, wordt onwel: hij is bleek, transpireert, beeft, is verward en heeft honger. De klachten ontstonden snel, enkele uren na zijn insuline en zonder te eten. Wat is de meest waarschijnlijke oorzaak en de juiste eerste handeling als hij nog kan slikken?
DD. Paniekaanval - geruststellen zonder verdere actie
Uitleg: Snel ontstane klachten van zweten, beven, bleekheid, honger en verwardheid bij een insulinegebruiker die niet gegeten heeft, wijzen op een hypoglykemie (adrenerge en neuroglycopene symptomen). Als de patiënt nog kan slikken, geeft u direct snelle koolhydraten (bijv. druivensuiker/limonade), gevolgd door langzame koolhydraten. Extra insuline (A) zou levensgevaarlijk zijn. Bij bewusteloosheid: geen orale toediening, maar glucagon/parenterale glucose en spoedhulp.
Voorbeeldvraag 4
Een 40-jarige vrouw heeft gewichtsverlies ondanks goede eetlust, hartkloppingen, warmte-intolerantie, prikkelbaarheid en een fijne tremor van de handen. Welke diagnose is het meest waarschijnlijk?
AA. Hypothyreoïdie
✓B. Hyperthyreoïdie
CC. Diabetes mellitus type 2
DD. Bijnierschorsinsufficiëntie (ziekte van Addison)
Uitleg: Gewichtsverlies bij goede eetlust, palpitaties, warmte-intolerantie, prikkelbaarheid en een fijne tremor zijn typische symptomen van hyperthyreoïdie (verhoogd metabolisme), waarbij het TSH verlaagd en het vrij T4 verhoogd is. Hypothyreoïdie (A) geeft het tegenovergestelde beeld. Diabetes type 2 (C) verklaart de tremor en warmte-intolerantie niet. De ziekte van Addison (D) geeft moeheid, hypotensie en hyperpigmentatie, geen hypermetabool beeld.
Hoeveel endocrinologie-vragen kan ik oefenen voor de BI-toets?
BigMentor bevat 30+ endocrinologie-vragen voor de huisarts, elk met een uitgebreide uitleg. De volledige set ontgrendel je gratis met een account.
Zijn deze endocrinologie-vragen representatief voor de BI-toets?
Ja. Alle vragen zijn samengesteld en gecontroleerd op basis van de eindtermen van de BI-toets voor de huisarts, zodat je gericht oefent op het juiste niveau.
Kost het oefenen van endocrinologie geld?
Je kunt gratis starten met oefenen — geen creditcard nodig. Voor toegang tot de volledige vragenbank, het slimme herhaalsysteem en je persoonlijke leerpad zijn er betaalbare examenbundels.
Klaar voor de BI-toets endocrinologie?
Oefen met de volledige vragenbank, krijg directe uitleg en een slim herhaalsysteem dat zich aanpast aan jouw niveau. Gratis te starten — geen creditcard nodig.
