Dit onderwerp gaat over diagnostiek en beleid bij acute en chronische nierziekten, inclusief nierfunctiestoornissen, glomerulonefritis, medicatiebeleid en elektrolytstoornissen zoals die in de NHG-standaarden zijn vastgelegd.
Chronische nierschade wordt gedefinieerd als afwijkingen in nierstructuur of -functie die langer dan 3 maanden aanwezig zijn, ter onderscheid van acute nierschade.
Diabetes mellitus en hypertensie zijn de belangrijkste oorzaken van chronische nierschade; behandeling bestaat uit goede glykemische/bloeddrukregulatie en RAAS-remming (ACE-remmer/ARB), ook bij albuminurie met normale bloeddruk.
NSAID's zijn gecontra-indiceerd of sterk afgeraden bij eGFR < 30-45 ml/min/1.73m² vanwege risico op acute nierschade, vochtretentie en hyperkaliëmie; bij jichtaanval zijn corticosteroïden of colchicine (aangepaste dosering) het alternatief.
Nog 5 kernpunten en 4 veelgemaakte fouten staan in de volledige samenvatting — gratis te lezen in je account, samen met de oefenvragen over dit onderwerp.
Een greep uit de vragenbank. De volledige set en je persoonlijke leerpad ontgrendel je gratis na het aanmaken van een account.
Voorbeeldvraag 1
Een 70-jarige man met hartfalen wordt behandeld met een hoge dosis diureticum. Hij is de laatste dagen weinig gaan drinken door misselijkheid. Het laboratorium toont een snel gestegen kreatinine en ureum, met een laag urinevolume. Welke vorm van nierfunctiestoornis is het meest waarschijnlijk?
CC. Postrenale obstructie door prostaathypertrofie
DD. Acute glomerulonefritis
Uitleg: Een snel stijgend kreatinine en ureum met oligurie bij verminderde inname én fors diureticagebruik (volumedepletie) wijst op prerenale acute nierschade door verminderde nierperfusie. Beleid is gericht op herstel van de circulatie/volume en heroverwegen van de diuretica- en andere nefrotoxische medicatie. Chronische nierschade (B) ontstaat geleidelijk. Postrenale obstructie (C) geeft een gestuwd, vergroot verzamelsysteem. Acute glomerulonefritis (D) gaat gepaard met actief urinesediment (erytrocyten/cilinders).
Voorbeeldvraag 2
Een 60-jarige man met al jaren bekende diabetes mellitus en hypertensie heeft een geleidelijk dalende eGFR en albumine in de urine. Wat is de meest waarschijnlijke onderliggende oorzaak van zijn chronische nierschade?
✓A. Diabetische en hypertensieve nefropathie
BB. Acute pyelonefritis
CC. Nierstenen
DD. Een eenmalige uitdroging
Uitleg: Diabetes mellitus en hypertensie zijn de twee belangrijkste oorzaken van chronische nierschade. Een geleidelijk dalende eGFR met albuminurie bij een patiënt met beide aandoeningen past bij diabetische/hypertensieve nefropathie. Beleid: goede glykemische en bloeddrukregulatie en remming van het RAAS-systeem (bijv. ACE-remmer/ARB) om progressie te beperken. Pyelonefritis (B) is een acute infectie; nierstenen (C) en eenmalige uitdroging (D) verklaren de chronische, progressieve achteruitgang met albuminurie niet.
Voorbeeldvraag 3
Een vrouw van 28 jaar heeft sinds een dag pijnlijke, frequente mictie en loze aandrang, zonder koorts, flankpijn of algemeen ziek-zijn. Welke diagnose is het meest waarschijnlijk en wat is doorgaans het beleid bij een gezonde, niet-zwangere vrouw?
✓A. Ongecompliceerde cystitis - kortdurende antibioticakuur (of afwachtend met pijnstilling)
Uitleg: Dysurie, frequente mictie en aandrang zonder tekenen van weefselinvasie (geen koorts, flankpijn of algemeen ziek-zijn) bij een gezonde, niet-zwangere vrouw passen bij een ongecompliceerde blaasontsteking (cystitis). Beleid volgens richtlijn: een kortdurende, gerichte antibioticakuur, of bij milde klachten een afwachtend beleid met pijnstilling. Koorts en flankpijn zouden wijzen op pyelonefritis (B). Nierstenen (C) geven koliekpijn; een blaascarcinoom (D) is geen eerste overweging bij dit acute beeld.
Voorbeeldvraag 4
Bij een patiënt met chronische nierschade en een sterk verlaagde nierfunctie is voorzichtigheid geboden met bepaalde medicatie. Welke geneesmiddelgroep moet bij gevorderde nierfunctiestoornis met de meeste terughoudendheid worden gebruikt vanwege het risico op verdere nierschade?
AA. Paracetamol
✓B. NSAID's (zoals ibuprofen/diclofenac)
CC. Lokale huidcrèmes
DD. Oogdruppels met kunsttranen
Uitleg: NSAID's remmen prostaglandinen die bij verminderde nierperfusie juist de doorbloeding van de nier op peil houden; bij gevorderde nierschade kunnen ze de nierfunctie verder verslechteren en vocht-/zoutretentie en hypertensie veroorzaken. Daarom worden ze bij chronische nierschade zo veel mogelijk vermeden. Paracetamol (A) is doorgaans veiliger voor pijnstilling. Lokale crèmes (C) en kunsttranen (D) hebben nauwelijks systemische nierbelasting.
Hoeveel nefrologie-vragen kan ik oefenen voor de BI-toets?
BigMentor bevat 30+ nefrologie-vragen voor de huisarts, elk met een uitgebreide uitleg. De volledige set ontgrendel je gratis met een account.
Zijn deze nefrologie-vragen representatief voor de BI-toets?
Ja. Alle vragen zijn samengesteld en gecontroleerd op basis van de eindtermen van de BI-toets voor de huisarts, zodat je gericht oefent op het juiste niveau.
Kost het oefenen van nefrologie geld?
Je kunt gratis starten met oefenen — geen creditcard nodig. Voor toegang tot de volledige vragenbank, het slimme herhaalsysteem en je persoonlijke leerpad zijn er betaalbare examenbundels.
Klaar voor de BI-toets nefrologie?
Oefen met de volledige vragenbank, krijg directe uitleg en een slim herhaalsysteem dat zich aanpast aan jouw niveau. Gratis te starten — geen creditcard nodig.